Wie is de ik?

14-03-2016 - Wouter van Aerle

Spreekwoorden. Ik ben er altijd heel slecht in geweest dus moest ik even nazoeken hoe het gezegde met de hete aardappel ook al weer luidt. Verantwoordelijkheden afschuiven of niet in actie komen is de betekenis van ‘de hete aardappel doorschuiven’. De hete aardappel in dit geval was gegevenseigenaarschap. Nu ben ik de eerste om te erkennen dat de term ‘eigenaarschap’ eigenlijk volstrekt verkeerd is. Waar het om gaat is verantwoordelijkheid (nemen). De Engelse term vind ik nog mooier: accountability. Maar goed, terug naar de situatie: er moest ‘gegevenseigenaarschap’ worden belegd. Of beter, er moest verantwoordelijkheid voor (externe) gegevens worden toegewezen. En daar begon het schuiven met de hete aardappel. De meest uiteenlopende argumenten kwamen over tafel waarom afdeling x of manager y het eigenaarschap niet op zich kon nemen. Dat begon al met de te letterlijke interpretatie van het begrip eigenaarschap: “we zijn een analyse club, geen gegevenseigenaren”. Gebrek aan kennis, ook een prima argument: “we beginnen net met het gebruik van de data en kunnen daarom nog geen eigenaar zijn”. Of deze: “We zijn lang niet de enige gebruiker van deze data, dus kunnen we hier geen eigenaar van zijn”. Ook heel mooi: “We zijn gebruiker van de data maar voelen ons er geen eigenaar van”.
In een poging deze impasse te doorbreken werd nog getracht wat meer licht te werpen op de inhoud van het eigenaarschap. Het was belangrijk om duidelijk te maken welke taken en verantwoordelijkheden allemaal bij het eigenaarschap hoorden. Dan kon degene die overwoog het eigenaarschap op zich te nemen, hier kennis van nemen. Dat zou helpen om uiteindelijk tot een toewijzing te komen. Ja,…..

Ik zei het al eerder: één van de boosdoeners is de term eigenaarschap. Deze term heeft zoveel foute en verkeerde interpretaties dat het vrijwel altijd afleidt van datgene waar het werkelijk over gaat, namelijk het nemen van verantwoordelijkheid. Het is echt belangrijk dat we hier een andere term voor bedenken om de verkeerde connotatie te vermijden. Maar het is te gemakkelijk om hiermee de hete aardappel te verklaren. Waar het werkelijk omgaat is de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen omdat je iets belangrijk vindt. Iedereen vindt gegevens belangrijk en niemand wil verantwoordelijk zijn. Dát is het patroon dat doorbroken moet worden. Verantwoordelijkheid gaat gepaard met onzekerheid en onvoorspelbaarheid. Ja, data management, data governance of gegevenseigenaarschap voor mijn part is relatief nieuw binnen organisaties. En ja, het is belangrijk dat duidelijk gemaakt wordt wat dat precies betekent, welke nieuwe activiteiten daar voor nodig zijn etc. Maar is dat een reden om verantwoordelijkheden dan maar door te schuiven als hete aardappelen? Natuurlijk niet! Die data is er al en moet vandaag ook gemanaged worden. Onzekerheid en onvoorspelbaarheid zijn en blijven er altijd. Wat nodig is en wat verwacht mag worden is dat er iemand op staat en zegt “Deze data is essentieel voor mijn werk. Daarom ga ik er op toezien dat de kwaliteit goed is en de data beschikbaar blijft. Ik overzie niet alles wat daar bij komt kijken maar ga er voor zorgen dat het geregeld wordt.”. De vraag is dus: wie is de ik?